การสืบทอดพระไตรปิฎก

  • ยุคมุขปาฐะ

การสืบทอดกันมาด้วยมุขปาฐะ (ท่องจำปากเปล่า) โดยแบ่งหน้าที่กัน เช่น ศิษย์สายพระอุบาลี รับผิดชอบท่องจำพระวินัยปิฎก ศิษย์สายพระอานนท์ รับผิดชอบท่องจำพระสูตรทีฆนิกาย เป็นต้น โดยสืบทอดกันมารุ่นต่อรุ่น

  • ยุคจารึกในใบลาน

ราว ๔๐๐ ปีเศษหลังพุทธกาล ในประเทศศรีลังกา พระเจ้าวัฏฏคามณีอภัยได้สั่งให้จารึกพระไตรปิฎกลงใบลานเป็นครั้งแรก เนื่องจากมีสงครามกลางเมืองจึงทรงเกรงว่า หากอาศัยการท่องจำอย่างเดียว คำสอนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอาจสาบสูญไปได้
เนื่องจากพระไตรปิฎกเป็นภาษาบาลี และท่องจำกันมากว่า ๔๐๐ ปี จึงมีแต่เสียง ไม่มีตัวอักขระของตนเอง แต่ละประเทศก็ใช้อักขระของตนจารึกพระไตรปิฎก เช่น คำว่า “กิเลส” บาลีโรมัน เขียนว่า kilesa เขียนด้วยอักขระต่างกัน แต่ออกเสียงเหมือนกัน ความหมายเหมือนกัน บาลีพม่าก็ใช้อักขระพม่า บาลีลังกาก็ใช้อักขระสิงหล เป็นต้น
ธรรมเนียมการจารจารึกพระไตรปิฎกลงในใบลานได้เผยแพร่มายังสุวรรณภูมิ ทำให้ปัจจุบันเรามีใบลาน ๔ สายจารีตใหญ่ ๆ คือ

จารีตศรีลังกา จารึกด้วย อักษรสิงหล

จารีตพม่า จารึกด้วย อักษรพม่า

จารีตไทย จารึกด้วย อักษรขอม

จารีตล้านนา จารึกด้วย อักษรธัมม์

ในดินแดนร้อนชื้นอย่างประเทศไทยเรา ใบลานมีอายุอยู่ได้ราว ๒๐๐ – ๕๐๐ ปี แล้วแต่สภาพการดูแลรักษา จึงต้องมีการจารคัดลอกต่อ ๆ กันมาตามวัดใหญ่ ๆ ในภูมิภาคต่าง ๆ
คัมภีร์พุทธที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีการค้นพบในปัจจุบัน มีอายุราว ๒,๐๐๐ ปี จารึกอยู่บนเปลือกไม้ ซึ่งมีความคงทนกว่าใบลาน และคัมภีร์ในแถบเอเชียกลาง ซึ่งมีอากาศแห้งก็จะคงทนกว่าในบ้านเรา

 

ยุคพิมพ์หนังสือ

เมื่อเทคโนโลยีการพิมพ์ก้าวหน้าขึ้น ชาวตะวันตกที่สนใจคำสอนพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้นำคัมภีร์ใบลานไปปริวรรตอักษรเป็นภาษาบาลีอักษรโรมัน และตรวจชำระจัดพิมพ์ขึ้นเป็นหนังสือเล่ม เมื่อราวเกือบ ๒๐๐ ปีก่อน โดยทยอยพิมพ์ทีละเล่มที่สนใจ

น่าภาคภูมิใจที่ประเทศไทยเราเป็นผู้จัดพิมพ์พระไตรปิฎกขึ้นเป็นเล่มหนังสือครบชุด เป็นประเทศแรกของโลกในสมัยรัชกาลที่ ๕ จากนั้นพม่า (ฉบับฉัฏฐสังคายนา) และศรีลังกา (ฉบับพุทธชยันตี) ได้ทยอยพิมพ์พระไตรปิฎกออกเป็นเล่มหนังสือครบชุด 

ต่อมาได้มีการตรวจชำระพระไตรปิฎก และนำมาจัดพิมพ์อีกหลายฉบับ เช่น ฉบับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) และฉบับสยามรัฐ เป็นต้น

 

ยุคดิจิทัล

ปัจจุบัน เทคโนโลยีมีความก้าวหน้า จึงมีการจัดทำพระไตรปิฎกคอมพิวเตอร์ขึ้นมาหลายฉบับ เพื่อให้การค้นคว้าหาข้อมูลคำสอนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทำได้สะดวกรวดเร็ว เช่น

พ.ศ. ๒๕๓๑ ฉบับมหาวิทยาลัยมหิดล ใช้พระไตรปิฎกฉบับสยามรัฐเป็นฐานข้อมูล

พ.ศ. ๒๕๓๙ ฉบับมูลนิธิธรรมกาย ใช้พระไตรปิฎกฉบับสมาคมบาลีปกรณ์ (PTS) ของประเทศอังกฤษเป็นฐานข้อมูล ฉบับ Vipassana Research Institute ของอินเดีย ใช้พระไตรปิฎกฉบับพม่าเป็นฐานข้อมูล

การอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน

เมื่อการพิมพ์พระไตรปิฎกเป็นหนังสือเริ่มแพร่หลาย สามารถพิมพ์ได้คราวละมาก ๆ ตามต้องการ  ความจำเป็นในการจารจารึกใบลานต่อ ๆ กันไปก็หมดลง ใบลานที่เหลือเก็บอยู่ตามวัดต่าง ๆ  นับวันจะเปื่อยผุ หมดสภาพไปตามกาลเวลาอย่างน่าเสียดาย

น่ายินดีที่ประเทศไทยได้ทำหน้าที่สำคัญอีกวาระหนึ่ง โดยมูลนิธิธรรมกายได้ร่วมมือกับนักวิชาการประเทศต่าง ๆ ทำ โครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย สำรวจและถ่ายภาพคัมภีร์ใบลานทุกสายจารีตที่เก็บอยู่ตามวัด และห้องสมุดในประเทศไทย, เมียนม่าร์, ศรีลังกา, ลาว และกัมพูชา เป็นต้น

จากนั้นนำมาตรวจชำระ แล้วจัดทำเป็นพระไตรปิฎกที่มีฐานข้อมูลครบถ้วนที่สุด สามารถลิงก์ข้อมูลกับภาพถ่ายดิจิทัลของคัมภีร์ใบลาน

ผู้อ่านสนใจเนื้อหาพระไตรปิฎกตอนไหน ก็สามารถกดปุ่มเรียกภาพถ่ายดิจิทัลของคัมภีร์ใบลานเนื้อหาในส่วนนั้นมาดูได้ทันที ขยายภาพใหญ่เล็กได้ตามใจชอบ และมีภาพถ่ายคัมภีร์ใบลานทุกสายจารีต จารีตละ ๕ คัมภีร์ ให้ศึกษาเปรียบเทียบได้ตามความสนใจ

ถือว่าเป็นการอนุรักษ์มรดกธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้คงอยู่คู่โลกไปชั่วกาลนาน โดยไม่ต้องหวั่นเกรงว่า ใบลานเหล่านั้นจะสูญหายถูกทำลายไปตามกาลเวลาอีกต่อไป 

ไม่มีใครแก้ไขเนื้อหาของพระไตรปิฎกได้

ปัจจุบัน พระไตรปิฎกได้จัดพิมพ์เผยแพร่ไปแล้วนับล้านชุดในประเทศต่าง ๆ  ดังนั้น ไม่มีใครจะสามารถไปปลอมปนแก้ไขเนื้อหาคำสอนได้ตามอำเภอใจ เพราะถ้าใครไปทำเข้า เราเพียงนำไปเทียบกับพระไตรปิฎกที่มีการพิมพ์เผยแพร่อยู่แล้วก็จะรู้ได้ทันที ไม่มีใครยอมรับ ผู้ทำก็มีแต่จะเสื่อมเสียไปเอง

การตรวจชำระพระไตรปิฎกที่ทำกันอยู่ในปัจจุบัน จึงเป็นเพียงการศึกษาเปรียบเทียบคัมภีร์ใบลานจารีตต่าง ๆ วิเคราะห์ในรายละเอียดของคำบางคำ ที่แต่ละจารีตอาจมีการใช้ต่างกันบ้าง เพราะต่างผ่านการจารจารึกต่อ ๆ กันมาหลายพันปี ซึ่งจะมีเชิงอรรถท้ายหน้าให้ได้รู้ว่า คำ ๆ นี้ใบลานในแต่ละจารีตใช้คำใด

ชาวพุทธจึงควรภาคภูมิใจว่า พระพุทธศาสนาของเรามีพระไตรปิฎกเป็นแหล่งรวมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่ได้รับการรักษาไว้อย่างดีที่สุด และขอให้หาโอกาสอ่านพระไตรปิฎกด้วยตนเอง เพราะถึงเราไม่รู้ภาษาบาลี

ปัจจุบันก็มีพระไตรปิฎกแปลเป็นภาษาไทยอยู่หลายฉบับ เมื่ออ่านแล้วก็ขอให้นำมาประพฤติปฏิบัติ เพื่อความสุขความเจริญของตัวเรา ครอบครัว สังคม และประเทศชาติ นอกจากนั้นยังเป็นการสืบสานพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสืบไปด้วย

 

 

 

 

เราคิดอะไร ?

ความจริงในสิ่งที่เป็น มากกว่าสิ่งที่คุณเคยรู้ เป็น อยู่ คือ วัดพระธรรมกาย เรื่องราวมากมายอีกหลายแง่มุม เปิดรอคุณเข้ามาสัมผัส สร้างความเข้าใจในมุมมองใหม่ ที่อาจทำให้คุณเปลี่ยนใจด้วยความรู้สึกที่ต่างไปจากเดิม

dbuddhist